Eficacia de la terapia con sanguijuelas medicinales en diversas aplicaciones clínicas: un estudio exhaustivo de Azerbaiyán

OBJECTIVE: Hirudotherapy (HT), the therapeutic use of medicinal leeches, has been practised for centuries, and the interest in modern medicine has recently been renewed. This study evaluates the clinical outcomes of HT at Herba Medical Center in Azerbaijan between 2020 and 2024, focusing on its efficacy across 11 medical conditions. METHODS: A total of 181 patients were treated using disposable medicinal leeches (Hirudo orientalis) sourced from hygienic farms approved by Azerbaijan's Ministry of Ecology and Natural Resources. Treatment protocols were tailored to disease severity, with sessions scheduled daily, every 3 days, or weekly, depending on the condition. Success rates were calculated based on post-treatment examinations, patient feedback, and physician evaluations. Statistical analyses, including Pearson correlation analysis and paired t-test, were used to compare treatment success rates between conditions. RESULTS: The overall success rate of HT was found to be 82.68±29.25%. 100% success was achieved in the treatment of osteoarthritis pain (n=50), lipoma (n=8), Raynaud disease (n=3) and scleroderma (n=2). High success rates were also observed in thyroiditis (94.44%, n=18), Baker's cyst (80%, n=25), ear diseases (80%, n=10) and diabetic foot ulcers (80%, n=5). Moderate success was achieved in eye diseases (75%, n=20), and the lowest efficacy was observed in the treatment of varicose veins (33.33%, n=30). HT effectively relieved pain and improved symptoms. However, it was limited in reversing structural deformities (e.g., hallux valgus) or tissue loss (e.g., diabetic foot ulcers). CONCLUSION: These findings suggest that HT may have broader indications. We propose that HT can effectively relieve pain, regulate blood circulation, and treat some chronic diseases with fewer side effects. Further and more detailed research is needed to understand the mechanism of this treatment method better. AMAÇ: Tıbbi sülüklerin terapötik kullanımı olan hirudoterapi (HT), yüzyıllardır uygulanmaktadır ve modern tıbba olan ilgi son zamanlarda yenilenmiştir. Bu çalışma, 2020 ile 2024 yılları arasında Azerbaycan’daki Herba Tıp Merkezi’nde HT’nin klinik sonuçlarını değerlendirerek 11 tıbbi durumdaki etkinliğine odaklanmaktadır. YÖNTEMLER: Toplam 181 hasta, Azerbaycan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı tarafından onaylanan hijyenik çiftliklerden elde edilen tek kullanımlık tıbbi sülükler (Hirudo orientalis) kullanılarak tedavi edildi. Tedavi protokolleri, duruma bağlı olarak günlük, 3 günde bir veya haftalık olarak planlanan seanslarla hastalığın şiddetine göre uyarlandı. Başarı oranları, tedavi sonrası muayenelere, hasta geri bildirimlerine ve doktor değerlendirmelerine göre hesaplandı. Koşullar arasındaki tedavi başarı oranlarını karşılaştırmak için Pearson korelasyon analizi ve eşleştirilmiş t-testi de dahil olmak üzere istatistiksel analizler kullanıldı. BULGULAR: HT’nin genel başarı oranı %82,68±29,25 olarak bulundu. Osteoartrit ağrısı (n=50), lipom (n=8), Raynaud hastalığı (n=3) ve skleroderma (n=2) tedavisinde %100 başarı sağlandı. Tiroidit (%94,44, n=18), Baker kisti (%80, n=25), kulak hastalıkları (%80, n=10) ve diyabetik ayak ülserlerinde (%80, n=5) de yüksek başarı oranları gözlendi. Göz hastalıklarında orta düzeyde başarı (%75, n=20) elde edilirken, en düşük etkinlik varis tedavisinde (%33,33, n=30) görüldü. HT ağrıyı etkili bir şekilde hafifletti ve semptomları iyileştirdi. Ancak yapısal deformiteleri (örneğin, halluks valgus) veya doku kaybını (örneğin, diyabetik ayak ülserleri) geri döndürmede sınırlı kaldı. SONUÇ: Bu bulgular HT’nin daha geniş endikasyonlara sahip olabileceğini düşündürmektedir. HT’nin ağrıyı etkili bir şekilde hafifletebileceğini, kan dolaşımını düzenleyebileceğini ve bazı kronik hastalıkları daha az yan etkiyle tedavi edebileceğini ileri sürüyoruz. Bu tedavi yönteminin mekanizmasını daha iyi anlamak için daha fazla ve daha detaylı araştırmalara ihtiyaç vardır.

Resumen tomado de PubMed (NCBI) para el registro citado, en el idioma original. La versión de referencia es la de la publicación original.

El resumen se deja sin traducir para conservar la redacción original de los autores.

Entre 2020 y 2024 se trató en el Herba Medical Center de Azerbaiyán a 181 pacientes con sanguijuelas desechables (Hirudo orientalis) de granjas higiénicas. La tasa de éxito fue del 82,68±29,25%. Se alcanzó el 100% en dolor por artrosis (n=50), lipoma (n=8), enfermedad de Raynaud (n=3) y esclerodermia (n=2); la menor eficacia se observó en varices (33,33%, n=30). Los autores concluyen que la hirudoterapia puede aliviar el dolor y regular la circulación, aunque con límites ante deformidades y pérdida tisular.

Explore cómo esta investigación se conecta con la práctica clínica

Más estudios revisados por pares en la categoría «Literatura clínica».

• Leech Therapy for Knee Osteoarthritis — The Landmark RCT — Michalsen et al. (2003)
• Leech-Assisted Flap Salvage — Systematic Review of 277 Cases — Whitaker et al. (2012)
• Efectos de la hirudoterapia sobre las funciones hepáticas, el perfil lipídico y la sensibilidad a la insulina en ratas con síndrome metabólico — Bilden A et al. (2026)
• Eficacia y seguridad de la hirudoterapia para mejorar los parámetros de calidad espermática en la infertilidad masculina: un ensayo controlado aleatorizado — Abtahi-Forooshani M et al. (2026)
• Congestión venosa de un colgajo sural reverso manejada con éxito con enoxaparina en un paciente varón con lesión traumática por aplastamiento del pie: un caso clínico — Velasco-Bustamante J et al. (2026)
• Investigación de los efectos terapéuticos del tratamiento con sanguijuelas medicinales sobre la lesión por isquemia-reperfusión de la extremidad inferior — Ünal K et al. (2026)
• Hirudoterapia en cirugía reconstructiva: casos clínicos y revisión — Heinz P et al. (2020)
• Hirudoterapia en la cicatrización de heridas — Nair H et al. (2022)
• Hirudoterapia para la isquemia de las extremidades en la unidad de cuidados intensivos pediátricos: una cohorte observacional retrospectiva — Resch J et al. (2022)
• Controversia: hirudoterapia (terapia con sanguijuelas) como tratamiento alternativo de la osteoartritis — Gunawan F et al. (2015)

Ver toda la investigación analizada por la ASH →